Module 1 — Làm quen Rhino & Transform

Thời lượng: ~5 giờ · Độ khó: Nhập môn

Mục tiêu: Cuối module này bạn thoải mái điều hướng trong Rhino, thao tác với mọi lệnh Transform và xuất được một bộ bản vẽ PDF từ file mẫu.

---

1.1 — Triết lý NURBS

Rhino là phần mềm NURBS (Non-Uniform Rational B-Splines). Khác với SketchUp (mesh đa giác), Revit (BIM object) hay Blender (subdivision mesh), Rhino biểu diễn hình học bằng phương trình toán học — nghĩa là bề mặt của bạn luôn mượt tuyệt đối ở mọi tỉ lệ phóng to.

Khi nào dùng Rhino:

• Thiết kế hình dạng tự do, organic, curve-heavy
• Cần độ chính xác kỹ thuật (mm-level) đồng thời với tự do hình học
• Chuẩn bị geometry cho fabrication (CNC, 3D print, laser cut)
• Làm nền tảng cho parametric modeling với Grasshopper

Khái niệm then chốt

Mesh = lưới đa giác cứng, tốt cho render real-time.
NURBS = phương trình liên tục, tốt cho manufacturing và modeling chính xác.
Rhino có thể chuyển đổi qua lại giữa hai loại.

---

1.2 — Giao diện Rhino

┌─────────────────────────────────────────────────────┐
│  Menu Bar │ Toolbar                                  │
├──────────────────────┬──────────────────────────────┤
│   Viewport Top       │   Viewport Perspective        │
│                      │                               │
├──────────────────────┼──────────────────────────────┤
│   Viewport Front     │   Viewport Right              │
│                      │                               │
├──────────────────────┴──────────────────────────────┤
│  Command Bar (quan trọng nhất)                       │
├─────────────────────────────────────────────────────┤
│  Status Bar: Coords | Osnap | Grid | Ortho | ...    │
└─────────────────────────────────────────────────────┘

Command Bar là trung tâm của Rhino — gõ bất kỳ lệnh nào vào đây, Rhino sẽ gợi ý. Toàn bộ workflow chuyên nghiệp dựa trên gõ lệnh, không click toolbar.

Bốn Viewport mặc định:

Viewport	Dùng để
Top	Bố trí mặt bằng, vẽ 2D
Front	Kiểm tra chiều cao, profile
Right	Kiểm tra chiều sâu, mặt cắt
Perspective	Quan sát tổng thể 3D

Phím tắt thiết yếu

• Chuột phải + kéo → Xoay viewport (Perspective)
• Shift + chuột phải + kéo → Pan viewport
• Scroll → Zoom
• F6 → Camera Properties
• Spacebar → Lặp lại lệnh trước

---

1.3 — Navigation & Lựa chọn đối tượng

Điều hướng

Tạo phản xạ điều hướng ngay từ đầu — đây là thứ bạn dùng 100% thời gian:

Thao tác	Chuột 3 nút	Trackpad
Xoay	Chuột phải + kéo	2 ngón xoay
Pan	Shift + P + kéo	2 ngón trượt
Zoom	Scroll	Pinch
Zoom to selection	Z + Enter	Z + Enter

Chọn đối tượng

Click đơn          → Chọn 1 đối tượng
Click + Shift      → Thêm/bớt vào selection
Window (trái→phải) → Chọn đối tượng hoàn toàn trong khung
Crossing (phải→trái)→ Chọn đối tượng chạm vào khung
Ctrl + A           → Chọn tất cả
Esc                → Bỏ chọn

Filter Selection (thanh phía dưới màn hình): tích vào loại đối tượng muốn chọn (Point / Curve / Surface / Polysurface / Mesh) để tránh chọn nhầm khi model phức tạp.

---

1.4 — Hệ tọa độ & Osnap

Nhập tọa độ tuyệt đối và tương đối

Tuyệt đối:  1,2,0        → điểm tại x=1, y=2, z=0
Tương đối:  r1,0,0       → từ điểm trước, dịch x=1
Cực (2D):   <45,10       → góc 45°, khoảng cách 10

Osnap (Object Snap)

Bật/tắt từng Osnap trên Status Bar. Những Osnap quan trọng nhất:

Osnap	Tác dụng
End	Bắt điểm cuối curve
Mid	Bắt điểm giữa
Center	Tâm circle/arc
Int	Giao điểm 2 đối tượng
Perp	Vuông góc với curve
Near	Điểm gần nhất trên curve

warning

Để quá nhiều Osnap bật cùng lúc → Rhino bắt nhầm điểm. Chỉ bật những Osnap cần thiết cho từng thao tác.

---

1.5 — Nhập/Xuất file

Format	Dùng để
.3DM	Native Rhino, lưu toàn bộ
.DWG / .DXF	Trao đổi với AutoCAD/Revit
.OBJ	Mesh, dùng cho render/game
.STL	3D printing
.STEP / .IGES	Trao đổi NURBS với các CAD khác
.PDF	Xuất bản vẽ 2D từ Layout

---

1.6 — Transform Commands

Đây là những lệnh bạn dùng hàng ngày. Tất cả đều gõ vào Command Bar:

Move

Lệnh: Move
Chọn object → Enter → điểm gốc → điểm đích
Hoặc: chọn object, kéo + Alt = copy while move

Copy

Lệnh: Copy
Tương tự Move nhưng giữ nguyên bản gốc

Rotate

Lệnh: Rotate (2D, trong CPlane hiện tại)
Lệnh: Rotate3D (3D, xác định trục tùy ý)
Chọn object → tâm xoay → góc hoặc điểm thứ 2

Scale

Lệnh: Scale (đồng đều)
Lệnh: Scale1D (1 chiều)
Lệnh: Scale2D (2 chiều, giữ nguyên Z)
Chọn object → tâm scale → hệ số (vd: 0.5 = giảm một nửa)

Mirror

Lệnh: Mirror
Chọn object → 2 điểm xác định trục gương

Tip năng suất

Sau khi gõ lệnh, xem Command Bar — Rhino luôn nhắc bạn cần làm gì tiếp theo. Phím Tab toggle các option trong command đang chạy.

---

1.7 — Array

Tạo bản sao theo mảng — rất thường dùng trong kiến trúc:

Lệnh	Tác dụng
ArrayLinear	Mảng thẳng hàng theo 1 hướng
ArrayRect	Mảng lưới chữ nhật (X × Y × Z)
ArrayPolar	Mảng tròn quanh tâm
ArrayCrv	Phân bố đều dọc theo curve

Ví dụ ArrayRect:

Gõ: ArrayRect
Chọn object → số lượng X → số lượng Y → khoảng cách X → khoảng cách Y

---

Bài tập Module 1 — Tương tác với Model Mẫu

File cần thiết: Tải file module-01-starter.3dm từ tài nguyên khóa học.

File mẫu là một phòng nội thất đơn giản bao gồm: bàn, ghế, tủ, cửa sổ, đèn.

Nhiệm vụ:

1. Mở file, điều hướng thoải mái qua 4 viewport
2. Dùng Move di chuyển bộ bàn ghế sang vị trí khác
3. Dùng Copy tạo thêm 1 chiếc ghế
4. Dùng Mirror đối xứng bộ đồ nội thất qua trục giữa phòng
5. Dùng ArrayRect tạo lưới 3×3 đèn trên trần
6. Dùng Rotate3D nghiêng cửa sổ 30°
7. Tạo Layout, đặt 3 Detail view (Top, Front, Perspective)
8. Xuất PDF

Hình minh họa

[Ảnh: Giao diện Rhino với file starter đã load, chú thích 4 viewport]
[Ảnh: Thao tác Mirror qua trục giữa phòng]
[Ảnh: Kết quả Layout với 3 viewport]

Liên kết kiến thức

Nền tảng cần nắm

• Tổng quan Thiết kế tính toán

Chủ đề liên quan

• Module 2 — Hình học & Dựng hình trong Rhino
• Module 1 — Làm Quen với Rhino